Sociaal ondernemen

 Een heerlijke zaterdag met de krant. De hele NRC staat vol inspiratie over verschillen in overtuigingen en verbindingen en tot elkaar komen. Lees het blog 19 juli 2015 hier. Een gesprek tussen Groenink (oud-bankier) en Oulahsen (activiste Greenpeace), goed idee! Duitsland en Griekenland over economie en socialisme en de regelloze compromisstruktuur in Brussel en de voorstelbare wanhoop daarover van Merkel. En tenslotte een mooi interview met Damiaan Denys over controle en angsten, en dat hij wat hij zelf had ervaren in het theater ging delen, omdat een ervaring niet evidence based is.

Maar allereerst mijn grote favorieten Fokke en Sukke: de trensettende hipsters.Professor psychiater Damiaan Denys geeft aan wat hij onder normaal verstaat:

het soepel kunnen incasseren van teleurstellingen en frustraties en flexibel omgaan met een wereld die anders is dan gedacht

Dank u wel, professor, we kunnen weer een tijdje aan de slag. Doet me denken aan die spreuk van: ooit een normaal mens ontmoet.

Ik vraag mijzelf af: hoe ziet die wereld er dan uit die ik denk? Misschien leuk om voordat je verder leest na te denken over je eigen wereldbeeld, te bedenken hoe je andere mensen ziet, hoe de samenleving eruit ziet in jouw wereldbeeld, wat de normen zijn, wat is goed en fout, wanneer raak je gefrusteerd of teleurgesteld? Of misschien zitten er heel andere thema's in je wereldbeeld.

Eigenlijk zie ik 2 werelden. Vraag me ook af of dat normaal is. Waarschijnlijk kunnen we er veel meer verzinnen, maar dat lukt mij niet. 

Wereld 1: we noemen hem even de linkerhersenhelft

Ik zie een wereld, die bestaat uit struktuur en orde, hierarchie, systemen en protocollen, een maatschappelijke wereld, een wereld met regels. Een wereld met een rechtssysteem, een democratie. Een economische wereld, die denkt in belonen en straffen (tegenwoordig meer belonen, omdat dat beter werkt om een doel te halen), een analytische wereld, een wereld die denkt of weet dat kennis, tijd en geld macht is. 

Wereld 2: we noemen hem de gekantelde samenleving (of een breinnetwerk)

Hier zie ik een wereld die bestaat uit losse cellen, waarvan de waarde allemaal gelijk is. Losse cellen die verbindingen maken en van daaruit een struktuur vormen. De kantelende samenleving, een netwerksamenleving. Een samenleving die bestaat uit kleine ondernemers, uit innovaties en een samenleving die bestaat uit cooperaties en sociale verbindingen. Een samenleving, die geen strakke grenzen kent en waar tijd overwonnen wordt met innovaties. Bijvoorbeeld door het internetcontact waardoor niet meer gereisd  hoeft te worden en alle kennis en informatie beschikbaar is. Een wereld waarin deskundigheid eerder bepaald wordt door het kunnen omgaan met deze wereld en de verbindingen dan door de struktuur, die er is aangebracht. Zowel de technologie als de duurzaamheid hebben een plek in wereld 2. 

Mijn wereld is een wereld die deze 2 werelden verbindt. Een wereld waarin naar rationele systemen wordt gezocht om de tweede wereld te begrijpen. Het is wereld waarin we allemaal meedoen en erbij horen, waarin iedere cel een functie heeft en verbinding maakt.

Net zoals Europa, niet teveel regels, niet teveel bevoegdheden, een co-creatie, waarin een struktuur ontstaat. Een wereld waarin we afspraken maken omdat we op basis van een gezamenlijk perspectief samen verder willen. Het artikel in het NRC eindigt met dat we moeten bedenken wat Europa bindt. Dat hadden we misschien eerder moeten doen. Waar sommige cellen het als een economische eenheid zien, zien anderen het misschien als een heel andere eenheid, een die gaat over duurzaamheid, of over sociale thema's. Blijkbaar is er nooit een gezamenlijk perspectief geweest. Misschien was het het idee van een paar cellen en moest de rest. Dat werkt niet. 

Merkel wilde nog struktuur aanbrengen,  afspraken maken. Maar dat is vorm. Het gaat om gezamenlijk commitment. 

Als sociaal ondernemer heb ik met al deze aspecten te maken. Ik moet (net als Griekenland) geld verdienen en ben afhankelijk van financiers. Als ik dan mijn idealen moet verloochenen vanwege het geld voelt dat niet goed. Ook vind ik het lastig als de geldschieter bepaalt hoe ik mijn idee moet uitvoeren zodat het zoveel mogelijk geld oplevert.

We hebben elkaar nodig, maar dat moet wel duidelijk zijn en wederzijds en in gelijkwaardigheid. Geld is naar mijn idee een ruilmiddel voor diensten en niet iets om iemand mee te kopen, de vrijheid en idealen af te nemen, de eigen kwaliteit af te nemen, met als enige doel steeds meer geld te maken.  En geld weer te investeren in nog meer geld maken. In mijn wereld zou het andersom moeten zijn: het doel is inhoudelijk, op weg naar een betere samenleving, kwaliteit van leven voor iedereen en financiering is daarvoor nodig. 

Toen de baarden bij Fokke en Sukke gingen groeien bestonden hipsters nog niet. Voor de financiers bestonden tot voor kort nog nauwelijks investeringen in sociaal ondernemerschap. Er gold alleen het economisch belang, of er geld mee te maken was, op allerlei manieren ten koste van mensen, milieu en cohesie in de samenleving. Bedrijven zijn ook bereidwillig te financieren als er een probleem is dat moet worden opgelost. Een probleem dat diegene rechtstreeks raakt, bijvoorbeeld een regel die wordt ingevoerd of iets dat niet efficient loopt. 

Duurzaamheid en sociale cohesie gaan niet over problemen van nu. Deze gaan over verlangen, verlangen naar een team. Een team, waarin iemand de aanvoerder is, iemand degene die hard loopt, iemand die de doelpunten maakt, iemand die de sfeer neerzet en iemand die de geniale actie doet. 

Bed, bad en brood en struktuur (=afspraken en regels, waar we ons allebei in kunnen vinden) hebben we allemaal nodig. 

Idealen en geld is niet alles of niets, het is niet tegen elkaar. Idealen voor een duurzame samenleving en geld hebben elkaar nodig. En geld maakt niet dat je weet wat voor de ander de beste manier is. En ook niet dat je daarmee hoger op de ranglijst staat. En niet dat je daarmee het gedachtengoed en de vrijheid van de ander kunt afnemen. 

Veel verbindingen en co-creaties verlopen op dit moment als in Europa. Je vindt elkaar en gaat samen op pad. Vaak omdat het moet, omdat de ander het ook doet. Het zou mooi zijn als het vanuit de overtuiging is dat je elkaar echt nodig hebt, van elkaar kunt leren, elkaar wat toevoegt.  Overigens zie ik mooie bewegingen hierin. 

Ik merk dat het komen tot commitment in visie, afspraken en contracten het meest complex is. Dit geldt in zelfsturende teams, in co-creaties van verschillende partijen, in samenwerking tussen boekenkennis en ervaringskennis en dus ook in Europa. 

In een netwerkomgeving liggen veel kansen, maar in een niet gestruktureerd ondernemersklimaat met minder regels hebben de mensen die op een koude manier geld najagen en anderen gebruiken wel heel veel vrij spel. In een te gestruktureerde wereld heb je weer te veel regels, die over groepen mensen gaan en voor de individuele situatie niet gelden en zeker innovaties belemmeren.

Als je met duurzame waarden bezig bent heb je geen tijd om je te verdiepen in de regels en financiele kleine lettertjes (of geen prioriteit). Daarin zijn mensen nodig die dat goed kunnen. Die van inhoudelijke en duurzame ideeen business kunnen maken en een struktuur mee neer kunnen zetten, waarmee inkomsten over veel mensen verdeeld kunnen worden.

Als het gezamenlijk perspectief, de stip op de horizon duidelijk is, als je samen hetzelfde wil, dan kom je er wel. Als je samen werkt aan een mooiere samenleving, dan hoef je alleen maar terug te gaan rekenen en stappen richting de stip formuleren.